اترج را بهتر بشناسید

اترج

اترج را بهتر بشناسید

اترج نامی عربی است که در فارسی به آن بالنگ می گویند و از نظر گیاه شناسی واریته از بادرنگ است. این درختچه دارای میوه های زشتی است که گاهی به وزن یک کیلو گرم نیز می رسد. نوع دیگری از بالنگ را به فارسی “بادرنگ” می نامند .بالنگ درختچه ای است به شکل غیرمنظم، برگ آن با کمی اختلاف شبیه سایر مرکبات ولی میوه آن به کلی متفاوت و نوع بزرگ آن در ابعاد یک خربزه کوچک است.

اترج

شکل آن دراز از یک طرف متصل به شاخه کمی پهن و از طرف دیگر به نوک بارکی ختم می شود. پوست آن به رنگ زرد طلایی خیلی ضخیم،موج دار و دارای برآمدگی هایی مانند تاول درشت است. قسمت عمده میوه را با پوست زرد و گوشت سفید داخل پوست را گرفته و تقریبا جای برای پولپ ترش غیر خوراکی وسط آن باقی نگذارده است.

گل آن سفید است. بالنگ دارای پوست زرد رنگ طلایی، با بوی معطر، به خصوص نوع کوچک آن که پوستش صاف است، معطرتر است. قسمت گوشتی سفید متصل به پوست خارجی آن ضخیم و کمی شیرین و قسمت پولپ وسط آن که در میان پرده های ضخیم طولانی واقع شده است،دارای الیاف و غلاف های پر از مایعی است که در بعضی انواع شیرین و در برخی ترش است. تخم های آن که در قسمت پولپ آن واقع است کمی دراز و در غلاف سفیدی واقع و مغز، سفید و کمی تلخ است.

محل رویش
درختچه بالنگ آب و هوای گرم و کمی مرطوب را دوست دارد (معارف گیاهی) و در نواحی شمالی و جنوبی ایران پرورش داده می شود. همراه با سایر مركبات در قرن گذشته به ایران وارد شده است.

ترکیبات شیمیایی

بالنگ حاوی مقادیر زیادی سیترونلال است که یک ترکیب آرامش دهنده بوده و در درمان بیماران مبتلا به افسردگی و بیماری های روانی کاربرد دارد. همچنین در پوست میوه بالنگ اسانس لیمونن، گاما، ترپینن، ژرانیال و نرال است.

خواص از دیدگاه طب سنتی ایران:
طبق نظر حکمای طب سنتی دارای خواص متعددی است که بر حسب عضو مورد استفاده آن در زیر توضیح داده می شود:
لطیف کننده و قابض و صاف كننده روح طبیعی و خون از صفرا و مسکن قی صفراوی و مسكن حدت آن و مانع ریختن صفرا به معده و روده است.
جهت  تقویت جگر و معده و جهت تسكین حرارت احشا و تشنگی و اسهال صفراوی و كبدی مفید است.
جوشانده پوست خشك آن مسكن قی صفراوی و جویدن آن خوشبو كننده بوی دهان است و قرار دادن سوزانده آن جهت برص مفید است.
پوست زرد آن برای تقویت قلب و مغز و کبد سرد و معده و احشای داخل شکم مفید بوده، برای تحلیل بادها و نفخ و کمک به هضم غذا موثر می باشد، بخصوص مربای آن با عسل.
اگر پوست و گوشت سفید خشک شده آن را در لابه لای لباسها بگذارند مانع بید زدن می شود.
پوست بالنگ بیشتر جهت تهیه مربا مورد استفاده قرار می گیرد و همچنین به عنوان ضدعفونی كننده و صفرابر مصرف سنتی دارد.
روغن بالنگ برای رفع بی حسی، فلجی، لقوه، رعشه و درد مفاصل سیاتیک، امراض سرد عصبانی و درد کلیه، مثانه و خوشبویی عرق نافع است.
آب قسمت مغز ترش مزه بالنگ اگر با غذا خورده شود برای مالیخولیای حاصل از سودا نافع است که باید با شکر و قند شیرین شده باشد.
در هند از ریشه بالنگ به عنوان ضد کرم و ضد یبوست مزاج استفاده می شود و معتقدند که برای سنگ مثانه نیز مفید است.
در چین از جوشانده ریشه و پوست بالنگ به عنوان ضد سرفه، نرم کننده سینه و رفع ناراحتی لومباگو (کمر درد) استفاده می شود.
دم کرده سر شاخه های تازه سبز و جوان آن را در شبه جزیره مالایا به عنوان اشتها آور و ضد کرم و معالجه شکمدرد می خورند.

درباره نویسنده